>>> Xem Phần II
Một hình ảnh chung nữa có ở Hà Nội
là có rất nhiều những tiểu đô thị không có hình thái, đơn điệu và rất lổn nhổn,
với những cách “thiết kế đô thị” chia chiều cao trung bình kiểu số học. Một vấn
đề mà chúng ta đang vướng phải, đó là quy định về chiều cao trung bình. Ví dụ,
khu vực này quy định chiều cao trung bình là 16 tầng, và chủ đầu tư sẽ xin xây
1 khu nhà chia lô 2-3 tầng và một vài chung cư cao 30 tầng (như chung cư 99 Trần Bình, chung cư Home City,...) như vậy cộng vào
chia trung bình vẫn là nằm trong chuẩn cho phép. Nếu chúng ta có khu ở có các
tòa nhà cáo trung bình là16 tầng thì thành phố lại thân thiện hơn, hài hòa hơn
và đỡ bị dồn nén một cách cục bộ. Sự đứt gãy của đường chân trời đô thị như thế
này có nguyên nhân chi phối bởi lòng tham, tư duy lách luật. Quy hoạch chung
thì hài hoà, nhưng thực tế xây dựng lại tạo ra những hình ảnh xấu về đô thị,
như vậy vai trò điều tiết của chính quyền ở đâu? Có nhiều lý do là nguyên nhân
hiện tượng này, nhưng suy đến cùng, đô thị luôn tồn tại trong nó sự “đấu tranh”
giữa phát triển và bảo tồn các giá trị cốt lõi, đặc biệt là các giá trị của lịch
sử và quá khứ. Việc phát triển một thị trường nhà ở hàng hóa lành mạnh và nhanh
nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở gấp thiết của một đô thị đầy sức sống mới, tăng dân
số cơ học gấp gáp sẽ phần nào làm suy giảm và mất đi các giá trị đặc trưng. Hiện
nay, hình ảnh của Hà Nội khi đi ngang qua, rõ rệt nhất là hai bên đường vành
đai 3, là hình ảnh của những khối bê tông cao dựng đứng, mà đa phần là những
khu chung cư cao tầng đan kín vào nhau. Và chỉ khoảng 10 năm nữa thôi, những
khu nhà này sẽ xuống cấp, nhếch nhác dần đi... hình ảnh của Hà Nội cũng theo đó
mà bị ảnh hưởng.
Để hạn chế vấn đề này, có thể tham khảo khảo kinh nghiệm của
các nước đã phát triển trước ta. Đó là với
các công trình nằm dọc trên các trục giao thông chính của thành phố, tạo ra nhận
diện đô thị, thì việc lựa chọn chủ đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng về năng lực tài
chính, bên cạnh đó những công trình này phải được phê duyệt phương án kiến trúc
cũng khắt khe hơn những công trình nằm ở các tuyến, lớp phía sau. Những công
trình và chủ đầu tư không đủ khả năng phải đưa ra các khu xa hơn, khuất tầm
nhìn hơn. Ví dụ cụ thể như khu Nam Trung Yên của Hà Nội nên nằm rất sâu vào bên
trong.
Hiện nay, các khu ở của Hà Nội đang bị các nhà đầu tư tận dụng hạ tầng
có sẵn, bởi kinh doanh bất động sản là kinh doanh vị trí và giao thông. Cứ chỗ
nào thuận tiện và có đường giao thông rộng là có khu ở bám dọc theo. Đường Nguyễn
Trãi là một ví dụ, rồi sau này, khu vực này sẽ bị khó tránh khỏi việc ùn tắc về
mặt giao thông, quá tải hạ thầng vì mật độ xây dựng dọc tuyến quá cáo, và khó kiểm soát. Lại nói về kiến trúc nhà dân,
nhà lô phố, theo tôi đây không phải vấn đề đáng lo ngại. Trước đây, chúng ta
hay nói nhiều đến nhà lô và thậm trí đã có lúc cho rằng nó là một vấn nạn, tuy
nhiên thực tế thì người dân sẽ tự “cân bằng” rất nhanh. Chúng ta đã từng bàn đến nhà lô phố còn hơn cả
bàn về chung cư như bây giờ. Tuy nhiên, theo cá nhân tôi, chung cư mới chính là
vấn đề đáng lo ngại cho hình ảnh đô thị nói chung và Hà Nội nói riêng hơn rất nhiều.
Nhà dân là sở hữu nhỏ lẻ, việc sửa chữa đơn giản. Còn chung cư là công trình
quy mô lớn, và đa sở hữu. Khi bị xuống cấp, thì sẽ trở “thảm họa” đô thị mà rất
nhiều nước phát triển đã gánh chịu và cuối cùng đành phải phá đi. Vậy, Hà Nội hay các thành phố lớn của Việt Nam nên cân nhắc,
nhìn nhận một cách nghiêm túc, xa rộng về vấn đề này, tránh gây ra những lãnh
phí mà thế giới đã từng có rất nhiều bài học. Tăng dân số cơ học gấp gáp sẽ phần
nào làm suy giảm và hư hao các giá trị đặc trưng. Không thể có một giải pháp giải
quyết triệt để các vấn đề trên. Tuy nhiên nếu có một chủ thuyết và một cách làm
bài bản đồng bộ từ định hướng phát triển, quy hoạch và quản lý đô thị chắc chắn
sẽ có những giải pháp giải quyết được phần nào bài toán cân bằng và bền vững giữa phát triển và bản sắc để có được
các đôt hị hiện đại nhưng có nhiều giá trị nhận diện đắc trưng. Các khối nhà bê
tông cao tầng chỉ xây dựng theo giải pháp chia nhỏ, cho từng chủ đầu tư riêng lẻ
với thiết kế “đa dạng” riêng thì mãi mãi đô thị sẽ là sự chắp vá của các mảnh
ghép đơn lẻ. Chính sách quản lý đồng bộ theo chiều sâu với khung quản lý dựa
trên một kịch bản phát triển xây dựng bản sắc dài hạn, có thể tạo nên một sợi
dây liên kết xuyên suốt tạo nên một giá trị chung kết nối cho tổng thể chung.
Đã đến lúc, việc sử dụng công cụ thiết kế đô thị như một giải pháp kết nối giữa
các không gian, đảm bảo sự hài hòa trong cả hình ảnh đô thị và chất lượng sống
của dân cư, để hình ảnh của Hà Nội trong tương lai sẽ là những mảng xanh ấn tượng
chứ không chỉ là hình ảnh của những khối bê tông nén chặt vô hồn. Một chủ thuyết
cho Hà Nội không thể chậm trễ hơn được nữa!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét